Kształtowanie architektury Domów Pasywnych zdeterminowane jest przez ścisłe wytyczne dotyczące energooszczędności. Wytyczne te dotyczą zarówno projektowania samej bryły jak i projektowania konstrukcji czy instalacji budowlanych.
Tradycyjna architektura mieszkalna (mam na myśli architekturę ruralną, zagrodową, architekturę dworów szlacheckich) w regionie europy środkowej formowała się pod wpływem warunków klimatycznych i geograficznych podobnych do tych jakie istnieją dziś. Kształty budynków mieszkalnych, uznane za tradycyjne, są optymalne pod względem ekonomiki konstrukcji i ekonomiki użytkowania. Okazało się także, iż formy wypracowane przez wieki są optymalne pod względem energooszczędności: prosty rzut na planie zbliżonym do umiarowego prostokąta i centralne umieszczenie trzonu kuchennego powodowały równomierne rozchodzenie się energii cieplnej po wnętrzu budynku, a także wspomagały proces naturalnej wentylacji; podcienie, szerokie okapy chroniły zasadniczą bryłę przed wpływami atmosferycznymi, były protoplastami dzisiejszych ogrodów zimowych i oranżerii. Dwu-czterospadowy dach, często przykrywający poddasze jest wynikiem budowania w klimacie gdzie występują śnieżne, mroźne zimy na przemian z letnim upałem. Nie ogrzewane, wentylowane poddasze stanowi świetny bufor cieplny zarówno zimą jak i latem (pomysł przewietrzanego poddasza rodem z kurnej chaty jest wykorzystany dziś między innymi w systemie budowlanym Dom Rodzinny pracowni Archtim z Koszalina). Podobnym wynalazkiem, zarzuconym w czasach burzy modernizmu, było "rozwarstwianie" okna: podwójne skrzynkowe szklenie w połączeniu z okiennicami tworzy system, który dziś zaczyna być "modny" tak jak modna jest energooszczędność. Dzisiejsze energooszczędne okna z potrójnym szkleniem i zalecanymi roletami tworzą przecież podobny układ przegrody termicznej.

Formy współczesnej, dobrej, energooszczędnej architektury mieszkaniowej są tak samo silnie związane ze środowiskiem klimatycznym, a więc z miejscem ich występowania jak budownictwo tradycyjne regionów etnicznych wcześniej. Zsyntetyzowane, tradycyjne, regionalne formy, odarte z ornamentyki i sztukaterii ukazują nam schemat przestrzenny podobny do schematów rekomendowanych przez specjalistów od budownictwa energooszczędnego.

Znaczącą różnicą w stosunku do architektury tradycyjnej są wytyczne co do projektowania ścian zewnętrznych. Konstrukcja ścian historycznych domów była pochodną tradycji i dostępności konkretnego materiału budowlanego. Ale czy była to glina ze słomą, czy bele drewniane, czy kamienie wszystkie cztery ściany budynku miały taką samą konstrukcję. W Domach Pasywnych projektuje się ścianę w zależności od jej ekspozycji; ściany południowe są wręcz przestrzenną strukturą, systemem współgrających ze sobą przeszkleń, elementów zacieniających, ruchomych izolacji itd., podczas gdy ściany północne powinny być jak najbardziej jednolite, zwarte i jak najlepiej izolowane, ponieważ mają tylko jedną funkcję - służą odpowiedniemu izolowaniu wnętrza. Natomiast ściany południowe muszą spełniać dwa sprzeczne ze sobą warunki: świetnie chronić przed ucieczką ciepła z wnętrza budynku, a jednocześnie pozwolić na wnikanie ciepła i słońca do wnętrza. Jest to o tyle problematyczne, że najsłabszymi termicznie punktami w ścianie są połączenia ramy okiennej z konstrukcją ściany oraz wszelkie wykusze, przyłącza balkonów itp. Dodatkowo dochodzi problem przegrzewania .

Wytyczne do projektowania Domów Pasywnych mówią przede wszystkim o świadomym wykorzystaniu - już na etapie projektu koncepcyjnego - technologii, nie odnoszą się one zatem do estetyki. Chyba, że zaleceniem maksymalnej ekonomiki bryły! Spełniając zalecenia technologiczne można równie dobrze zaprojektować rustykalna chałupę, jak i nowoczesne pudło do mieszkania. Z punktu widzenia oszczędności energetycznych ważne jest aby kubatura izolowana termicznie była jak najbardziej kompaktowa, a budynek osłonięty był od niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.